साउन शुक्ल पूर्णिमाका दिन हिन्दु समुदायले विशेष उत्साहका साथ जनैपूर्णिमा तथा रक्षा बन्धन पर्व मनाउँदैछन्। आजको दिनलाई धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छ।
जनैपूर्णिमामा विशेष गरी ब्राह्मण, क्षत्रिय तथा वैदिक परम्परामा आस्था राख्ने पुरुषहरूले बिहानै स्नान गरी ऋषि मुनिहरूको पूजा गरेर पुरानो जनै फेर्ने गर्छन्। यस दिन जनै परिवर्तनसँगै पवित्रता, सत्यनिष्ठा र अनुशासनको संकल्प गर्ने परम्परा छ। वेद–पुराणका अनुसार, यो पर्व यज्ञोपवीत संस्कारको पुनःस्मरण पनि हो।
यसै दिन बहिनीहरूले आफ्ना दाजुका हातमा रक्षा सूत्र (राखी) बाँधेर दीर्घायु, स्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्ने चलन छ, जसलाई रक्षा बन्धन भनिन्छ। दाजुहरूले बहिनीको रक्षा गर्ने वाचा गर्ने परम्परा यस पर्वको मुख्य सार हो। यो परम्परा दाजु–बहिनीबीचको प्रेम र आपसी विश्वासको प्रतीकका रूपमा पुस्तौँदेखि चली आएको छ।
देशका विभिन्न भागमा आजका दिन गाईजात्रा, गोसाइँकुण्ड मेलाजस्ता धार्मिक कार्यक्रम पनि आयोजना हुने गरेका छन्। जनैपूर्णिमामा काठमाडौँ उपत्यकामा क्वाँटी खाने चलन छ, जसले स्वास्थ्य लाभ र मौसमी रोगप्रतिरोध क्षमता बढाउने विश्वास गरिएको छ।
जनैपूर्णिमा तथा रक्षा बन्धनले हिन्दु समुदायमा आस्था, एकता र पारिवारिक सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गर्छ। धार्मिक संस्कार र भावनात्मक बन्धनको यो अनुपम संगमले समाजमा प्रेम, विश्वास र संरक्षणको सन्देश फैलाउँछ।
